Hala Sultan Tekke stoi w ogrodzie na zachodnim brzegu słonego jeziora w Larnace, około 7 km drogą od kościoła św. Łazarza w centrum Larnaki i 2,5 km od terminalu lotniska. Według Departamentu Starożytności, który się nim opiekuje, jest to najważniejsze muzułmańskie miejsce pielgrzymkowe na Cyprze. Zgodnie z tradycją muzułmańską grób w sercu kompleksu należy do Umm Haram, towarzyszki i krewnej proroka Mahometa, która przybyła na Cypr z pierwszym najazdem arabskim około 649 roku i zmarła po upadku z wierzchowca.

Zespół rozrastał się etapami wokół grobu: w 1760 roku powstał grobowiec, tuż przed 1787 rokiem pierwszy meczet, a w 1816 roku ukończono obecny meczet z minaretem. Całość dopełniają fontanna do rytualnych ablucji i dawne budynki klasztoru derwiszów wokół dziedzińca. Nadal jest to czynny meczet z własnym imamem. Wstęp jest bezpłatny, a meczet jest otwarty codziennie: od 16 września do 15 kwietnia od 08:30 do 17:00, a latem od 08:30 do 19:30. Jest zamknięty 25 grudnia, 1 stycznia i w prawosławną Niedzielę Wielkanocną, a także w dni zorganizowanych pielgrzymek, tak jak 30 maja 2026 roku, dlatego przed wyprawą specjalnie w to miejsce warto sprawdzić komunikaty Departamentu Starożytności.

Od listopada do marca na sąsiednim słonym jeziorze zimują tysiące flamingów. Pobliski teren kryje też znacznie starsze miasto: ośrodek portowy z późnej epoki brązu o powierzchni co najmniej 25 hektarów, założony około 1650 roku p.n.e. i opuszczony około 1150 roku p.n.e., który wzbogacił się na eksporcie miedzi z gór Troodos. W 2025 roku zespół z Uniwersytetu w Göteborgu pod kierunkiem profesora Petera Fischera odkopał na jego cmentarzysku dwa groby komorowe, zawierające lapis lazuli z Afganistanu i bursztyn znad Bałtyku. Autobus 429 zatrzymuje się przy meczecie, na przystanku o nazwie Umm Charam Mosque Tekke, w drodze do Larnaki przez lotnisko.

W samej Larnace, naprzeciwko średniowiecznego fortu przy alei Athinon, stoi Wielki Meczet, nazywany też meczetem Kebir lub Büyük. Pierwotnie był to katolicki kościół św. Katarzyny, zbudowany w 13. lub 14. wieku, i możliwe, że jest to pierwszy osmański meczet na Cyprze: najstarszą wzmianką o nim jest dokument z 1747 roku, w którym Bekir Pasza, budowniczy miejskiego akweduktu, polecił doprowadzić wodę do publicznej fontanny meczetu, która do dziś stoi przed budynkiem. Meczet nadal służy muzułmanom z Larnaki, a według Visit Cyprus zwiedzający mogą wchodzić o każdej rozsądnej porze poza godzinami modlitw. Wstęp jest bezpłatny.

W otoczonym murami starym mieście Nikozji meczet Omeriye nie jest nową budowlą wzniesioną na miejscu augustiańskiego kościoła Najświętszej Marii Panny z 14. wieku, lecz właśnie tym kościołem: jego główny portal jest oryginalny, a do 1940 roku posadzkę pokrywały płyty nagrobne z inskrypcjami z czasów Luzynianów. Podczas oblężenia w 1570 roku ostrzał osmańskiej artylerii zniszczył dach, a w 1571 roku, rok po upadku miasta, Lala Mustafa Pasza kazał przekształcić kościół w meczet z drewnianym dachem i minaretem. Nazwa nawiązuje do legendy, według której odpoczywał tu niegdyś kalif Omar. To czynny meczet: piątkowe modlitwy odbywają się od 12:30 do 13:30, a w pozostałych godzinach można go zwiedzać bezpłatnie. Naprzeciwko, po drugiej stronie placu Tyllirias, stoi osmańska łaźnia Hamam Omerye, opisana w naszym przewodniku po hammamach.

Po drugiej stronie Zielonej Linii stoi meczet Selimiye, wzniesiony jako łacińska katedra św. Zofii: jej budowę rozpoczęto w 1209 roku, a konsekrowano ją w 1326 roku, i to w niej koronowano królów Cypru z dynastii Lusignan. Meczetem stała się, gdy Osmanowie zdobyli Nikozję w 1570 roku, i jeszcze w tym samym roku dobudowano do niej dwa minarety; w 1954 roku meczetowi nadano imię sułtana Selima II, a w maju 2025 roku, po pięciu latach renowacji, otwarto go ponownie. Leży na okupowanej przez Turcję północy, około 450 m, czyli sześć minut pieszo, od przejścia granicznego przy ulicy Ledra, otwartego wyłącznie dla pieszych. Kontroli na przejściu podlega każdy, a potrzebny jest paszport lub, w przypadku obywateli UE, dowód osobisty.

Meczet Lala Mustafy Paszy w Famaguście, również położony na okupowanej północy, był katedrą św. Mikołaja, wzniesioną między 1298 a 1312 rokiem i konsekrowaną w 1328 roku, w której Luzynianów koronowano na królów Jerozolimy. Po upadku Famagusty w sierpniu 1571 roku katedrę zamieniono w meczet, który od 1954 roku nosi imię osmańskiego dowódcy. Od 3 kwietnia 2026 roku jest on zamknięty dla wiernych i zwiedzających z powodu renowacji, która według przewidywań Evkaf, fundacji religijnej Turków cypryjskich, potrwa od trzech do czterech lat, więc na razie nie można zobaczyć jego wnętrza. Otoczone murami stare miasto Famagusty leży około 7 km drogą od przejścia granicznego w Deryneii; przed wyjazdem warto sprawdzić ubezpieczenie samochodu, ponieważ auta wypożyczone w Republice Cypryjskiej często nie są ubezpieczone na północy, a bez właściwych dokumentów nikt nie zostanie przepuszczony.

Odwiedzając którykolwiek z meczetów, należy ubrać się skromnie, z zakrytymi ramionami i kolanami, zdjąć buty przed wejściem do sali modlitw, mówić przyciszonym głosem i zapytać o zgodę przed zrobieniem zdjęć. Warto unikać piątków w okolicach południa, kiedy w czynnych meczetach odbywają się główne cotygodniowe modlitwy. Jeśli w grę wchodzi zamieszkanie na Cyprze, praktyczną stroną przeprowadzki zajmie się nasza pomoc w relokacji.