Kalo Chorio Oreinis (Καλό Χωριό Ορεινής), często zapisywana jako Kalo Chorio Orinis i nazywana przez miejscowych także Kalo Chorio Klirou, to wieś na wzgórzach w dystrykcie Nikozja, około 26 km w linii prostej na południowy zachód od stolicy. Drogą jest to około 30 km, przez Strovolos i Lakatamię, a dalej drogą w stronę Palaichori, obok Deftery, Arediou i Klirou, czyli mniej więcej 35 minut jazdy bez korków. Według spisu ludności z 2021 roku wieś liczyła 747 mieszkańców; leży na wysokości około 500 m wśród porośniętych sosnami wzgórz, a jej sąsiadami są Klirou, Mitsero, Agios Epifanios Oreinis i Gourri. Główną atrakcją jest wąwóz rzeki Maroullena na skraju wsi, klasyczne miejsce, w którym można zobaczyć skały dna oceanicznego należące do ofiolitu Troodos.

Geostanowisko przy starych mostach

Spacer zaczyna się przy dwóch starych kamiennych mostach na rzece Maroullena, około 1 km drogą od centrum wsi. Rada gminy podaje, że zbudowano je pod panowaniem weneckim i poszerzono od strony południowej w czasach brytyjskich; Departament Starożytności nie umieszcza ich w wykazie zabytków, dlatego wenecką datę należy traktować jako lokalną historię, a nie potwierdzony fakt. Tuż obok znajduje się geostanowisko nr 3 Geoparku Troodos, Światowego Geoparku UNESCO, wzorcowe odsłonięcie dolnych law poduszkowych. Służba Geologiczna Cypru opisuje dolną warstwę hialoklastytu, czyli brekcji z czarnego szkliwa wulkanicznego powstałej podczas podwodnych erupcji, przykrytą zaokrąglonymi lawami poduszkowymi; obie warstwy przecinają roje niemal pionowych dajek, czyli kanałów, którymi magma docierała do dna oceanu Neotetydy około 92 milionów lat temu.

Międzynarodowa Unia Nauk Geologicznych (IUGS) zalicza to odsłonięcie do swoich miejsc dziedzictwa geologicznego, a od 2002 roku na cypryjskiej wstępnej liście światowego dziedzictwa UNESCO figuruje obiekt przyrodniczy o nazwie Klirou Bridge, wpisany ze względu na roje dajek, którego współrzędne wskazują właśnie ten odcinek rzeki. Niektóre strony turystyczne podają, że do Listy światowego dziedzictwa kulturowego zgłoszono same mosty; na liście UNESCO jest jednak tylko ten wpis przyrodniczy. Warto wypatrywać smoliście czarnych, szklistych obrzeży niektórych dajek, gdzie magma zastygła w zetknięciu z mokrym szkliwem wulkanicznym, oraz pęcherzyków gazu wyciągniętych niemal poziomo, które pokazują, że magma płynęła na boki, a nie prosto w górę.

Pierwsze mniej więcej 500 m szlaku wiedzie przez wąwóz po drewnianych schodach i chodniku z desek, a rzekę przekracza po 14-metrowej metalowej kładce, którą Służba Geologiczna Cypru, gmina i spółka zarządzająca geoparkiem zbudowały po tym, jak powodzie zniszczyły wcześniejsze przejścia. Dolina jest też obszarem Natura 2000 (CY2000010) chroniącym cypryjskiego zaskrońca, który żyje w tutejszych sadzawkach, a gminna ulotka o szlaku prosi turystów, by nie przesuwali ani nie toczyli kamieni w korycie rzeki. Ostrzega też, że schodzenie do bocznych wąwozów jest bardzo niebezpieczne, a do koryta rzeki należy wchodzić tylko wtedy, gdy nie płynie w nim woda.

Szlak Pikrovrysi tis Merikas

Szlak bierze nazwę od źródła Pikrovrysi na jego początku oraz od Meriki, średniowiecznej osady na jego drugim końcu. Biegnie 4,7 km w jedną stronę, od mostów do gminnego miejsca piknikowego Merika, łagodnie wznosząc się o mniej więcej 120 m: od około 430 m nad rzeką do około 555 m przy Merice. Rada gminy zbudowała go w 2015 roku ze środków UE na rozwój obszarów wiejskich, zarządza nim i szacuje czas przejścia na około godzinę; Geopark Troodos wymienia go jako szlak N71, liniowy, na 1,5 godziny, o stopniu trudności od 1 do 2 (od łatwego do umiarkowanego). Nie jest to szlak Departamentu Leśnictwa. Wrócić można przez wieś, a w pobliżu końca przy Merice, jak podaje gmina, szlak łączy się z europejskim szlakiem dalekobieżnym E4. Po ulewnych deszczach przed wyjściem warto zadzwonić do rady gminy pod numer +357 22 633697.

Miejsce piknikowe Merika należy do samej gminy: jej ulotka o szlaku z 2018 roku wymienia drewniane stoły, grill, wodę pitną i toalety, a ogień wolno rozpalać tylko w miejscu przeznaczonym na grill (każdy pożar należy zgłaszać pod numer 1407). Około 1 km dalej na południowy zachód znajduje się zapora Kalo Chorio, 9-metrowa zapora ciężka o pojemności 82 000 metrów sześciennych, którą Departament Rozwoju Wodnego datuje na 1947 rok (gmina podaje lata 1945 i 1946). Rada gminy wspomina też o starych sztolniach górniczych w Kokkinorotsos, w których wydobywano miedź, a później ochrę, oraz o części niewielkiego lasu państwowego Askopelos na wyżej położonych terenach w granicach wsi.

Kościoły, model łodzi i stara sztolnia wodna

Stary kościół Agios Georgios w starym centrum wsi to jedyny tutejszy budynek wpisany na prowadzoną przez Departament Starożytności listę zabytków starożytnych (Wykaz B). Według rady gminy zbudowano go w 1633 roku i odnowiono w 1833 roku: to jednonawowy kościół z kamienia górskiego, przykryty sklepieniem kolebkowym, do którego w 1912 roku dobudowano dzwonnicę. Wewnątrz znajdują się rzeźbiony ikonostas z XVII wieku z rzeźbionymi płycinami z XIX wieku oraz malowidło ścienne z połowy XVII wieku przedstawiające św. Jerzego zabijającego smoka, otoczone 13 scenami jego męczeństwa. Budowę dużego nowego kościoła Agios Georgios w pobliżu rozpoczęto 1 sierpnia 1993 roku, a pierwsze nabożeństwo odprawiono w nim 7 kwietnia 1996 roku.

Rada gminy odnotowuje starożytne grobowce i znaleziska z okresu archaicznego, klasycznego i rzymskiego. Jedno z nich przechowuje Muzeum Cypryjskie w Nikozji: gliniany model łodzi, prawdopodobnie z okresu cypro-archaicznego, znaleziony w miejscu zwanym Zithkionas, ze sternikiem przy wiośle sterowym i obserwatorem w bocianim gnieździe. W pobliżu centrum wsi rada wskazuje starą podziemną sztolnię wodną, ciąg ośmiu szybów połączonych głębokim tunelem; jak podaje rada, sztolnia zaopatrywała niegdyś w wodę wieś i sąsiednie miejscowości, w czasie suszy wciąż płynie w niej woda, a jest tak stara, że nikt nie potrafi określić jej wieku.

Winiarnia Aes Ambelis

Na stokach wsi leży winiarnia Aes Ambelis (Visit Nicosia zapisuje jej nazwę jako Ais Ampelis). Według winiarni firmę założono w 1992 roku, budowę w Kalo Chorio rozpoczęto w 2000 roku, a jej własna trzyhektarowa winnica jest obsadzona rodzimą odmianą winorośli Morokanella. Winiarnia podaje, że przez cały rok przyjmuje gości na zwiedzanie i degustacje, a oprowadzanie organizuje po uzgodnieniu; nie publikuje jednak godzin otwarcia, a Geopark Troodos radzi zadzwonić przed przyjazdem: +357 99 835663.

Dojazd i kiedy się wybrać

Bez samochodu można dojechać liniami NPT 65, 66 i 67, które łączą wieś z dworcem autobusowym Tamasos w około 10 minut, a stamtąd linia 2 jedzie na plac Solomosa w centrum Nikozji od 45 do 55 minut, więc z przesiadką trzeba liczyć od 1 do 1,25 godziny w każdą stronę. Według aktualnego rozkładu jazdy trzy linie obsługujące wieś mają łącznie około 20 odjazdów w każdą stronę w dni powszednie, 11 w soboty i 8 w niedziele. W rozkładzie jazdy obowiązującym od 30 października 2026 roku do 27 stycznia 2027 roku środy mają pełne kursowanie dnia powszedniego; przed podróżą warto sprawdzić godziny na publictransport.com.cy.

Zimowy sezon polowań na zające, kuropatwy i frankoliny trwa w niedziele i środy od 1 listopada do 27 grudnia 2026 roku, od wschodu do zachodu słońca, według Służby Łowiectwa i Fauny: na spacer lepiej wybrać inny dzień albo założyć jaskrawe ubranie. Warto zabrać wodę, a w upalne dni wyruszyć wcześnie. W pobliżu, około 9 km drogą, leży Fikardou, zachowana górska wieś ze wstępnej listy UNESCO, ze swoim domem-muzeum kultury ludowej, a klasztor Machairas jest oddalony o około 16 km. Jeśli wsie na wzgórzach w zasięgu Nikozji skłonią Państwa do myśli o przenosinach, nasza pomoc w przeprowadzce jest do dyspozycji, gdy tylko będzie potrzebna.