Το Καλό Χωριό Ορεινής (Kalo Chorio Oreinis), που συχνά γράφεται και Kalo Chorio Orinis και τοπικά λέγεται επίσης Καλό Χωριό Κλήρου (Kalo Chorio Klirou), είναι ημιορεινό χωριό της επαρχίας Λευκωσίας, περίπου 26 χλμ. νοτιοδυτικά της πρωτεύουσας σε ευθεία γραμμή. Οδικώς η απόσταση είναι περίπου 30 χλμ. και η διαδρομή, μέσω Στροβόλου και Λακατάμιας και στη συνέχεια στον δρόμο προς το Παλαιχώρι, περνώντας από Δευτερά, Αρεδιού και Κλήρου, διαρκεί περίπου 35 λεπτά χωρίς κίνηση. Στην απογραφή του 2021 είχε 747 κατοίκους· βρίσκεται σε υψόμετρο περίπου 500 μ., ανάμεσα σε πευκόφυτους λόφους, και γειτονικά του χωριά είναι η Κλήρου, το Μιτσερό, ο Άγιος Επιφάνιος Ορεινής και το Γούρρι. Το κύριο αξιοθέατό του είναι το φαράγγι του ποταμού Μαρούλλενα στην άκρη του χωριού, κλασικό σημείο για να δει κανείς τα πετρώματα ωκεάνιου πυθμένα του οφιολιθικού συμπλέγματος του Τροόδους.
Ο γεώτοπος στα παλιά γεφύρια
Η πεζοπορία ξεκινά από δύο παλιά πέτρινα γεφύρια πάνω από τον ποταμό Μαρούλλενα, περίπου 1 χλμ. οδικώς από το κέντρο του χωριού. Το κοινοτικό συμβούλιο αναφέρει ότι χτίστηκαν επί Ενετοκρατίας και ότι διαπλατύνθηκαν στη νότια πλευρά τους επί Αγγλοκρατίας· το Τμήμα Αρχαιοτήτων δεν τα καταγράφει ως μνημεία, γι' αυτό θεωρήστε την ενετική χρονολόγηση τοπική ιστορία και όχι επιβεβαιωμένη χρονολογία. Ακριβώς δίπλα τους βρίσκεται ο Γεώτοπος 3 του Γεωλογικού Πάρκου Τροόδους UNESCO, θέση αναφοράς για τις Κατώτερες Μαξιλαροειδείς Λάβες. Το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης περιγράφει ένα κατώτερο στρώμα υαλοκλαστίτη, δηλαδή λατυποπαγούς από μαύρο ηφαιστειακό γυαλί που προήλθε από υποθαλάσσιες εκρήξεις, το οποίο επικαλύπτεται από στρογγυλεμένες μαξιλαροειδείς λάβες, ενώ και τα δύο τέμνονται από σμήνη σχεδόν κατακόρυφων φλεβών (dykes): πρόκειται για τους αγωγούς που μετέφεραν το μάγμα ως τον πυθμένα του ωκεανού Νεοτηθύς πριν από περίπου 92 εκατομμύρια χρόνια.
Η Διεθνής Ένωση Γεωλογικών Επιστημών (IUGS) συγκαταλέγει την εμφάνιση στους τόπους γεωλογικής κληρονομιάς της, και από το 2002 ο Ενδεικτικός Κατάλογος Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO για την Κύπρο περιλαμβάνει μια φυσική τοποθεσία με την ονομασία Klirou Bridge, καταχωρισμένη για τα σμήνη φλεβών της, της οποίας οι συντεταγμένες πέφτουν σε αυτό το τμήμα του ποταμού. Ορισμένες τουριστικές ιστοσελίδες αναφέρουν ότι τα ίδια τα γεφύρια προτάθηκαν για τον Κατάλογο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς· ο κατάλογος της UNESCO περιλαμβάνει μόνο αυτή τη φυσική καταχώριση. Προσέξτε τις κατάμαυρες υαλώδεις παρυφές σε ορισμένες φλέβες, όπου το μάγμα ψύχθηκε σε επαφή με υγρό ηφαιστειακό γυαλί, καθώς και φυσαλίδες αερίων τεντωμένες σχεδόν οριζόντια, που δείχνουν ότι το μάγμα κινήθηκε πλευρικά και όχι κατευθείαν προς τα πάνω.
Τα πρώτα 500 μ. περίπου του μονοπατιού περνούν μέσα από το φαράγγι πάνω σε ξύλινα σκαλοπάτια και ξύλινο διάδρομο και διασχίζουν τον ποταμό πάνω σε μεταλλική πεζογέφυρα 14 μ., την οποία τοποθέτησαν το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης, η κοινότητα και η εταιρεία διαχείρισης του Γεωλογικού Πάρκου αφού πλημμύρες κατέστρεψαν τους προηγούμενους διαδρόμους. Η κοιλάδα είναι επίσης περιοχή Natura 2000 (CY2000010) για το κυπριακό νερόφιδο, που ζει στις λιμνούλες της, και το φυλλάδιο της κοινότητας για το μονοπάτι ζητά από τους πεζοπόρους να μη μετακινούν ούτε να κυλούν πέτρες στην κοίτη του ποταμού. Προειδοποιεί επίσης ότι η κατάβαση στα πλευρικά φαράγγια είναι πολύ επικίνδυνη και ότι στην κοίτη πρέπει να μπαίνει κανείς μόνο όταν δεν κυλά νερό.
Το μονοπάτι «Πικρόβρυση της Μερίκας»
Το μονοπάτι πήρε το όνομά του από την πηγή Πικρόβρυση στην αφετηρία του και από τη Μερίκα, έναν μεσαιωνικό οικισμό στο άλλο του άκρο. Έχει μήκος 4,7 χλμ. προς μία κατεύθυνση, από τα γεφύρια ως τον κοινοτικό εκδρομικό χώρο της Μερίκας, με ήπια ανάβαση περίπου 120 μ., από περίπου 430 μ. στο ποτάμι σε περίπου 555 μ. στη Μερίκα. Το κοινοτικό συμβούλιο το δημιούργησε το 2015 με χρηματοδότηση της ΕΕ για την αγροτική ανάπτυξη, το διαχειρίζεται και υπολογίζει την πεζοπορία σε περίπου μία ώρα· το Γεωλογικό Πάρκο Τροόδους το καταγράφει ως μονοπάτι N71, γραμμικό, 1,5 ώρας, με βαθμό δυσκολίας 1 έως 2 (εύκολο έως μέτριο). Δεν είναι μονοπάτι του Τμήματος Δασών. Μπορείτε να επιστρέψετε μέσα από το χωριό, και κοντά στο άκρο της Μερίκας, όπως αναφέρει η κοινότητα, συναντά το Ευρωπαϊκό Μονοπάτι Μεγάλων Αποστάσεων E4. Μετά από έντονη βροχή, τηλεφωνήστε στο κοινοτικό συμβούλιο στο +357 22 633697 πριν ξεκινήσετε.
Ο εκδρομικός χώρος της Μερίκας ανήκει στην ίδια την κοινότητα: στο φυλλάδιό της του 2018 για το μονοπάτι αναφέρονται ξύλινα τραπέζια, ψησταριά, πόσιμο νερό και τουαλέτες, ενώ η φωτιά επιτρέπεται μόνο στον χώρο της ψησταριάς (αναφέρετε κάθε φωτιά στο 1407). Περίπου 1 χλμ. πιο νοτιοδυτικά βρίσκεται το φράγμα του Καλού Χωριού, φράγμα βαρύτητας ύψους 9 μ. και χωρητικότητας 82.000 κυβικών μέτρων, το οποίο το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων χρονολογεί στο 1947 (η κοινότητα αναφέρει 1945 έως 1946). Το συμβούλιο αναφέρει επίσης παλιές μεταλλευτικές στοές στην τοποθεσία Κοκκινόροτσος, όπου εξορυσσόταν χαλκός και αργότερα ώχρα, καθώς και τμήμα του μικρού κρατικού δάσους Ασκόπελος στα ψηλότερα σημεία εντός των ορίων του χωριού.
Εκκλησίες, ένα ομοίωμα πλοίου και μια παλιά υπόγεια στοά νερού
Ο παλιός ναός του Αγίου Γεωργίου, στον παλιό πυρήνα του χωριού, είναι το μόνο κτίσμα εδώ που περιλαμβάνεται στον κατάλογο αρχαίων μνημείων του Τμήματος Αρχαιοτήτων (Πίνακας Β΄). Σύμφωνα με το κοινοτικό συμβούλιο, χτίστηκε το 1633 και ανακαινίστηκε το 1833, μονόκλιτος καμαροσκέπαστος ναός από πέτρα του βουνού, του οποίου το καμπαναριό προστέθηκε το 1912. Στο εσωτερικό του υπάρχουν ξυλόγλυπτο τέμπλο του 17ου αιώνα με ξυλόγλυπτα θωράκια του 19ου αιώνα και μια τοιχογραφία των μέσων του 17ου αιώνα με τον Άγιο Γεώργιο να σκοτώνει τον δράκο, πλαισιωμένη από 13 σκηνές του μαρτυρίου του. Η ανέγερση του μεγάλου νέου ναού του Αγίου Γεωργίου, εκεί κοντά, άρχισε την 1η Αυγούστου 1993, και η πρώτη θεία λειτουργία τελέστηκε σε αυτόν στις 7 Απριλίου 1996.
Το συμβούλιο καταγράφει αρχαίους τάφους και ευρήματα από την αρχαϊκή, την κλασική και τη ρωμαϊκή περίοδο. Ένα από αυτά φυλάσσεται στο Κυπριακό Μουσείο στη Λευκωσία: ένα πήλινο ομοίωμα πλοίου, πιθανώς κυπροαρχαϊκό, που βρέθηκε στην τοποθεσία Ζηθκιόνας, με έναν πηδαλιούχο στο πηδάλιο και έναν παρατηρητή στην κόφα του καταρτιού. Κοντά στο κέντρο του χωριού το συμβούλιο υποδεικνύει μια παλιά υπόγεια στοά νερού, μια σειρά από οκτώ φρεάτια που ενώνονται με βαθιά σήραγγα· όπως αναφέρει, κάποτε εξυπηρετούσε το χωριό και τα γειτονικά του, εξακολουθεί να τρέχει νερό ακόμη και στις ξηρασίες και είναι τόσο παλιά που κανείς δεν μπορεί να τη χρονολογήσει.
Οινοποιείο Άης Αμπέλης
Στις πλαγιές του χωριού βρίσκεται το Οινοποιείο Άης Αμπέλης (Aes Ambelis, ενώ το Visit Nicosia το γράφει Ais Ampelis). Η εταιρεία ιδρύθηκε το 1992, η ανέγερση στο Καλό Χωριό ξεκίνησε το 2000 και ο αμπελώνας του κτήματος, έκτασης τριών εκταρίων, είναι φυτεμένος με τη γηγενή ποικιλία Μοροκανέλλα, σύμφωνα με το οινοποιείο. Αναφέρει ότι είναι ανοιχτό όλο τον χρόνο για επισκέψεις και γευσιγνωσίες, με ξεναγήσεις κατόπιν συνεννόησης, αλλά δεν δημοσιεύει ωράριο λειτουργίας, και το Γεωλογικό Πάρκο Τροόδους συνιστά να τηλεφωνήσετε πριν πάτε: +357 99 835663.
Πώς θα φτάσετε και πότε να πάτε
Χωρίς αυτοκίνητο, οι γραμμές 65, 66 και 67 της NPT συνδέουν το χωριό με τον Σταθμό Λεωφορείων Ταμασού σε περίπου 10 λεπτά, και από εκεί η γραμμή 2 φτάνει στην Πλατεία Σολωμού, στο κέντρο της Λευκωσίας, σε 45 έως 55 λεπτά, οπότε υπολογίστε 1 έως 1,25 ώρες για κάθε κατεύθυνση μαζί με την αλλαγή λεωφορείου. Και οι τρεις γραμμές του χωριού μαζί έχουν στο τρέχον πρόγραμμα περίπου 20 αναχωρήσεις προς κάθε κατεύθυνση τις καθημερινές, 11 τα Σάββατα και 8 τις Κυριακές. Στο πρόγραμμα που ισχύει από τις 30 Οκτωβρίου 2026 έως τις 27 Ιανουαρίου 2027, οι Τετάρτες έχουν όλα τα δρομολόγια των καθημερινών· ελέγξτε τις ώρες στο publictransport.com.cy πριν ξεκινήσετε.
Η χειμερινή κυνηγετική περίοδος για λαγό, πέρδικα και φραγκολίνα διαρκεί από την 1η Νοεμβρίου έως τις 27 Δεκεμβρίου 2026, κάθε Κυριακή και Τετάρτη, από την ανατολή έως τη δύση του ηλίου, σύμφωνα με την Υπηρεσία Θήρας και Πανίδας: περπατήστε κάποια άλλη μέρα ή φορέστε έντονα χρώματα. Πάρτε μαζί σας νερό και ξεκινήστε νωρίς τις ζεστές μέρες. Κοντά, το χωριό Φικάρδου, διατηρημένος ορεινός οικισμός που βρίσκεται στον Ενδεικτικό Κατάλογο της UNESCO, με το λαογραφικό σπίτι-μουσείο του, απέχει περίπου 9 χλμ. οδικώς, και η Μονή Μαχαιρά περίπου 16 χλμ. Αν τα ημιορεινά χωριά σε κοντινή απόσταση από τη Λευκωσία σάς έβαλαν σε σκέψεις για μετακόμιση, η βοήθεια μετεγκατάστασης που προσφέρουμε είναι εδώ όποτε τη χρειαστείτε.
