Και τα δύο είναι μονοπάτια μελέτης της φύσης που χάραξε το Τμήμα Δασών μέσα στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Τροόδους, που αποτελεί και περιοχή Natura 2000, και δύσκολα θα μπορούσαν να διαφέρουν περισσότερο. Το μονοπάτι Αταλάντη είναι μια κυκλική διαδρομή 14 χλμ. με αφετηρία την Πλατεία Τροόδους, γύρω από τη Χιονίστρα, την κορυφή του Ολύμπου και ψηλότερο σημείο του νησιού, και διαρκεί τέσσερις με πέντε ώρες. Το μονοπάτι Χρυσόβρυση έχει μήκος 1,5 χλμ., ξεκινά περίπου 7 χλμ. πιο κάτω στον δρόμο προς τον Καρβουνά και κατηφορίζει μέσα από πευκοδάσος προς το χωριό Αμίαντος. Το Τμήμα κατατάσσει και τα δύο στον βαθμό 2 της κλίμακάς του, από 1 (το πιο εύκολο) έως 3 (το πιο δύσκολο), και ορίζει ως καταλληλότερη περίοδο για πεζοπορία το διάστημα από τον Μάρτιο έως τον Νοέμβριο.

Αταλάντη, ο κύκλος γύρω από τη Χιονίστρα

Το μονοπάτι πήρε το όνομά του από την Αταλάντη, την κυνηγό της ελληνικής μυθολογίας και προστατευόμενη της θεάς Άρτεμης, και περνά χαμηλότερα από το μονοπάτι Άρτεμις, που κάνει τον γύρο της ίδιας της κορυφής· όπου οι δύο διαδρομές πλησιάζουν, μπορείτε να τις συνδυάσετε. Ξεκινά από την Πλατεία Τροόδους, στα 1.725 μ., και κινείται κυρίως μεταξύ 1.700 και 1.750 μ., με ψηλότερο σημείο περίπου τα 1.820 μ. Η διαδρομή περνά μέσα από πυκνές συστάδες μαύρης πεύκης και αόρατου (Juniperus foetidissima), και σύμφωνα με το Τμήμα Δασών ένα από τα μεγαλύτερα δέντρα αόρατου στη διαδρομή έχει ηλικία 800 ετών. Προσέξτε τα γέρικα δέντρα με πληγές από κεραυνούς και σημάδια από τη συλλογή ρητίνης πριν από πολλά χρόνια, καθώς και τις πινακίδες πληροφόρησης για τα φυτά του βουνού και για πετρώματα όπως ο πυροξενίτης, ο δουνίτης και ο χαρτζβουργίτης.

Σύμφωνα με την περιγραφή της διαδρομής από το Τμήμα, περίπου 3 χλμ. από την αφετηρία υπάρχει βρύση με πόσιμο νερό και ξύλινα παγκάκια. Στα 5 χλμ. περίπου περνάτε από την είσοδο μιας παλιάς γαλαρίας εξόρυξης χρωμίτη, η οποία, σύμφωνα με το Τμήμα, είναι εκτός λειτουργίας από το 1982. Στους χάρτες του Τμήματος Γεωλογικής Επισκόπησης η θέση της αντιστοιχεί στο μεταλλείο Χατζηπαύλου, το οποίο το Γεωπάρκο Τροόδους περιγράφει ως το μικρότερο μεταλλείο χρωμίτη της Κύπρου, που λειτουργούσε κατά διαστήματα από το 1950 έως το 1954· το 1982 είναι η χρονιά που η εξόρυξη χρωμίτη στο Τρόοδος σταμάτησε οριστικά. Μετά από περίπου 9 χλμ. το μονοπάτι φτάνει στον δρόμο Τροόδους-Προδρόμου. Διασχίστε τον, περπατήστε περίπου 200 μ. στον δασικό δρόμο προς τον Άγιο Νικόλαο της Στέγης ως μια ξύλινη πινακίδα, και από εκεί το μονοπάτι επιστρέφει στην πλατεία σχεδόν παράλληλα με τον κύριο δρόμο· μπορείτε επίσης να επιστρέψετε περπατώντας στον ίδιο τον δρόμο. Η θέα απλώνεται πάνω από χωριά των επαρχιών Λεμεσού, Πάφου και Λευκωσίας, και ανάμεσα στα πουλιά που αξίζει να προσέξετε είναι η ενδημική σκαλιφούρτα, οι ελατοπαπαδίτσες, οι σταυρομύτες και οι κίσσες· με λίγη τύχη μπορεί να δείτε και αγρινό.

Χρυσόβρυση, το παλιό μονοπάτι προς το μεταλλείο αμιάντου

Το μονοπάτι Χρυσόβρυση ξεκινά από τον δρόμο Καρβουνά-Τροόδους, στα αριστερά καθώς ανεβαίνετε από τον Καρβουνά, 300 μ. από την πέτρινη Χρυσόβρυση, όπου το έντυπο του Τμήματος Δασών για τα μονοπάτια προτείνει να γεμίσετε τα παγούρια σας με το δροσερό αρτεσιανό νερό της πριν ξεκινήσετε. Κάτοικοι των γύρω κοινοτήτων χρησιμοποιούσαν παλιά το μονοπάτι για να πηγαίνουν στο μεταλλείο Αμιάντου. Κατηφορίζει μέσα από δάσος τραχείας πεύκης με λατζιά, αντρουκλιά και τρεμιθιά, σε έδαφος από γάββρο, ένα από τα πετρώματα του οφιολιθικού συμπλέγματος του Τροόδους. Τα τελευταία 300 μ. ακολουθούν έναν χωματόδρομο που χρησιμοποιούν εδώ και πολλά χρόνια οι αγρότες του Αμιάντου, ανάμεσα σε πλατάνια και αγριοκερασιές, και το μονοπάτι καταλήγει στον δρόμο Καρβουνά-Αμιάντου, περίπου 1,4 χλμ. από το χωριό.

Ο επίσημος χρόνος είναι μία ώρα για τα 1,5 χλμ. προς τη μία κατεύθυνση. Επειδή είναι γραμμικό μονοπάτι, γυρίζετε πίσω από την ίδια διαδρομή, συνολικά περίπου 3 χλμ. με ανάβαση περίπου 240 μ. κατά την επιστροφή, γι' αυτό υπολογίστε τουλάχιστον δύο ώρες. Ο πλησιέστερος χώρος στάθμευσης που σημειώνεται στους χάρτες είναι εκείνος του Βοτανικού Κήπου, περίπου 1,35 χλμ. από την αφετηρία κατά μήκος του κύριου δρόμου. Κάτι ακόμη που πρέπει να ξέρετε: το μονοπάτι Χρυσόβρυση εξακολουθεί να υπάρχει στα χαρτογραφικά δεδομένα μονοπατιών του Τμήματος Δασών, αλλά λείπει από τον τρέχοντα διαδικτυακό κατάλογο μονοπατιών του, γι' αυτό τηλεφωνήστε στη Δασική Περιφέρεια Τροόδους στο 22608512 πριν πάτε.

Προσθέστε τον Βοτανικό Κήπο και το κέντρο του Γεωπάρκου

Και τα δύο βρίσκονται μέσα στο παλιό μεταλλείο Αμιάντου, όπου γινόταν εξόρυξη από το 1904 έως το 1988 και όπου οι εργασίες αποκατάστασης ξεκίνησαν το 1995. Ο Βοτανικός Κήπος Τροόδους «Α.Γ. Λεβέντης», με ελεύθερη είσοδο, βρίσκεται σε υψόμετρο περίπου 1.400 μ., δίπλα στον δρόμο Καρβουνά-Τροόδους, περίπου 1,35 χλμ. από την αφετηρία του μονοπατιού Χρυσόβρυση κατά μήκος του ίδιου δρόμου. Φιλοξενεί περίπου 200 είδη φυτών, και από το σημείο θέας του βλέπετε από ψηλά την ακτή στη Λεμεσό και στο Ακρωτήρι. Το Τμήμα Δασών ζητά από τους επισκέπτες να έρχονται τις εργάσιμες μέρες, από τις 09:00 έως τις 14:00, όταν λειτουργεί το κέντρο επισκεπτών του κήπου (25550092). Το Κέντρο Επισκεπτών του Γεωπάρκου Τροόδους, στο παλιό δημοτικό σχολείο του μεταλλείου, λειτουργεί καθημερινά από τις 09:00 έως τις 16:00, εκτός από τις δημόσιες αργίες, επομένως στις 28 Οκτωβρίου είναι κλειστό, και η πύλη του μεταλλείου κλειδώνει όταν κλείνει το κέντρο. Ο παλαιότερος επίσημος ιστότοπος του Γεωπάρκου αναφέρει είσοδο 3 EUR για ενήλικες και 2 EUR για παιδιά, γι' αυτό επιβεβαιώστε την τιμή όταν φτάσετε. Ο κήπος και το κέντρο απέχουν περίπου 20 λεπτά με τα πόδια, μέσω εσωτερικού μονοπατιού.

Πότε να πάτε

Το ενημερωτικό φυλλάδιο του μονοπατιού Αταλάντη προειδοποιεί ότι ορισμένα σημεία του μπορεί να είναι ολισθηρά, και το βουνό είναι πολύ πιο δροσερό από τα παράλια. Από τον Οκτώβριο έως τον Απρίλιο, οι μέσες μέγιστες θερμοκρασίες της ημέρας στον Πρόδρομο, τον ορεινό σταθμό του Τμήματος Μετεωρολογίας, είναι περίπου 6 έως 11°C χαμηλότερες από εκείνες της Λάρνακας και της Πάφου, και στην Πλατεία Τροόδους, που βρίσκεται ψηλότερα, κάνει ακόμη περισσότερο κρύο. Τους δύο τελευταίους χειμώνες το πρώτο χιόνι έπεσε στις 24 Νοεμβρίου 2024 και στις 16 Δεκεμβρίου 2025· χιόνισε ακόμη και τον Απρίλιο το 2025 και ως τον Μάρτιο το 2026. Τον Ιανουάριο του 2026 το Τμήμα Δασών έκλεισε το μονοπάτι Αταλάντη και 14 άλλα μονοπάτια του Τροόδους λόγω διάβρωσης, κατολισθήσεων, χιονοπτώσεων και παγετού, και η επαναλειτουργία τους ανακοινώθηκε στις 26 Απριλίου, γι' αυτό τον χειμώνα ελέγξτε τις ανακοινώσεις του Τμήματος πριν ξεκινήσετε.

Το φως της ημέρας είναι ο άλλος περιορισμός. Στο Τρόοδος ο ήλιος δύει γύρω στις 18:08 την 21η Οκτωβρίου· μετά την επιστροφή στη χειμερινή ώρα στις 25 Οκτωβρίου, δύει στις 16:56 την 1η Νοεμβρίου και στις 16:38 την 1η Δεκεμβρίου, γι' αυτό ξεκινήστε ολόκληρο τον κύκλο το αργότερο γύρω στις 10:00. Τον Ιανουάριο του 2026 δύο πεζοπόροι ηλικίας 21 και 23 ετών έχασαν τον προσανατολισμό τους στο μονοπάτι Αταλάντη όταν έπεσε το σκοτάδι και εντοπίστηκαν σώοι από διασώστες της Αστυνομίας και της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας. Το κυνήγι επιτρέπεται τις Κυριακές και τις Τετάρτες από την 1η Νοεμβρίου έως τις 27 Δεκεμβρίου 2026, καθώς και από τις 3 Ιανουαρίου έως τις 28 Φεβρουαρίου 2027, και επιπλέον το Σάββατο 27 Φεβρουαρίου. Δεν βρήκαμε κανόνα που να κλείνει ολόκληρο το δασικό πάρκο για τους κυνηγούς, γι' αυτό τις μέρες αυτές φορέστε κάτι σε έντονο χρώμα.

Πώς θα φτάσετε

Με αυτοκίνητο, η Πλατεία Τροόδους απέχει λίγο περισσότερο από μία ώρα από τη Λεμεσό, περίπου μία ώρα και 20 λεπτά από τη Λευκωσία ή την Πάφο και δύο ώρες από τη Λάρνακα, σύμφωνα με εκτιμήσεις εφαρμογών πλοήγησης· στους ορεινούς δρόμους υπολογίστε περισσότερο χρόνο. Το Τμήμα Δασών συστήνει σε όσους περπατούν το μονοπάτι Αταλάντη να σταθμεύουν στον χώρο στάθμευσης της πλατείας· η αφετηρία του μονοπατιού Χρυσόβρυση βρίσκεται περίπου 7 χλμ., δέκα λεπτά, πιο κάτω στον δρόμο προς τον Καρβουνά. Με λεωφορείο, η γραμμή 64 της EMEL αναχωρεί από το Παλιό Λιμάνι της Λεμεσού στις 09:16 και φτάνει στην Πλατεία Τροόδους στις 10:40, ενώ για την επιστροφή κατεβαίνει στις 15:30, κάτι που αφήνει πολύ λίγο χρόνο για ολόκληρο τον κύκλο· στα εθνικά δεδομένα δρομολογίων για την εβδομάδα της 20ής Οκτωβρίου εκτελεί δρομολόγια από την Τρίτη έως την Παρασκευή, γι' αυτό ελέγξτε τα δρομολόγια της ημέρας πριν βασιστείτε σε αυτήν. Από τη Λευκωσία, η γραμμή 408 της NPT εκτελεί δρομολόγια τα Σάββατα, τις Κυριακές και τις αργίες, με αναχωρήσεις από το Μακάρειο Στάδιο στις 08:00, 11:00 και 14:00 και επιστροφές από την πλατεία στις 10:00, 13:00 και 16:00, με διάρκεια περίπου 1 ώρα και 25 λεπτά προς κάθε κατεύθυνση. Για το μονοπάτι Χρυσόβρυση, η πλησιέστερη στάση είναι στον Καρβουνά, στις γραμμές 408 και 87 της NPT, περίπου 1,8 χλμ. πιο κάτω από την αφετηρία στον κύριο δρόμο.

Ασφάλεια και κανόνες

Το άναμμα φωτιάς απαγορεύεται σε οποιοδήποτε σημείο των μονοπατιών· μέσα στο δάσος, η φωτιά επιτρέπεται μόνο στις ψησταριές των επίσημων εκδρομικών και κατασκηνωτικών χώρων. Αν δείτε καπνό, καλέστε το 1407 (δωρεάν) ή το 112. Τα ποδήλατα και οι μοτοσικλέτες απαγορεύονται σε όλα τα μονοπάτια μελέτης της φύσης. Το Τμήμα Δασών ζητά από τους πεζοπόρους να μένουν στη σηματοδοτημένη διαδρομή, να φορούν αντιολισθητικά υποδήματα, να έχουν μαζί τους χάρτη, τηλέφωνο, νερό, καπέλο και αδιάβροχο, να ενημερώνουν κάποιον πότε ξεκινούν και πότε υπολογίζουν να τελειώσουν, και να μη βγαίνουν στα μονοπάτια όταν φυσούν δυνατοί άνεμοι ή έχει καταιγίδα. Για τις τρέχουσες συνθήκες, τηλεφωνήστε στη Δασική Περιφέρεια Τροόδους στο 22608512 ή περάστε από το Κέντρο Περιβαλλοντικής Ενημέρωσης του Τμήματος, 200 μ. δυτικά της Πλατείας Τροόδους, που λειτουργεί τις καθημερινές από τις 09:00 έως τις 14:30 (1 EUR, δωρεάν για παιδιά κάτω των 6 ετών). Αν μια μέρα στα βουνά σάς βάλει σε σκέψεις για μεγαλύτερη παραμονή, η βοήθεια μετεγκατάστασης που προσφέρουμε μπορεί να αναλάβει για εσάς τη γραφειοκρατία.