Το Natura 2000, το δίκτυο προστατευόμενων περιοχών της ΕΕ, καλύπτει το 29,5% της έκτασης που ελέγχει η Δημοκρατία: 69 περιοχές στην ξηρά και στη θάλασσα. Επιπλέον, το Τμήμα Δασών διαχειρίζεται 11 εθνικά δασικά πάρκα, από το πάρκο της Παιδαγωγικής Ακαδημίας στη Λευκωσία (1983) έως τον Ακάμα (2016), ενώ η Αλυκή Λάρνακας είναι από το 2001 ο μοναδικός υγρότοπος της Δημοκρατίας στον κατάλογο Ramsar με τους υγροτόπους διεθνούς σημασίας. Το Τμήμα Περιβάλλοντος υλοποιεί επίσης, για τη διαχείριση του δικτύου, το LIFE-IP PHYSIS, ένα έργο του προγράμματος LIFE της ΕΕ ύψους περίπου 17 εκατομμυρίων ευρώ, με διάρκεια από το 2019 έως το 2029.

Το μεγαλύτερο δασικό πάρκο μετά το Τρόοδος είναι ο Ακάμας, που κηρύχθηκε στις 17 Ιουνίου 2016 και καλύπτει 7.662 εκτάρια της βορειοδυτικής χερσονήσου. Το Τμήμα Δασών έχει καταγράψει εκεί περίπου 650 αυτοφυή φυτά, από τα οποία τα 43 είναι ενδημικά της Κύπρου, και δύο από αυτά, η Κενταύρεια του Ακάμα (Centaurea akamantis) και η τουλίπα Tulipa akamasica, δεν φυτρώνουν πουθενά αλλού στο νησί. Το 2026 το πάρκο απέκτησε 16 φύλακες, σε υπηρεσία από τις 11 Μαΐου, και ένα αναθεωρημένο σχέδιο που προτείνει φυσικό απόθεμα 741 εκταρίων, δηλαδή το 12,7% του δάσους, όπου θα απαγορεύεται κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα, ακόμη και το κυνήγι· το σχέδιο αναμένεται να τεθεί ενώπιον του Υπουργικού Συμβουλίου το τελευταίο τρίμηνο του 2026.

Η Centaurea akamantis επιβιώνει σε τρία γειτονικά φαράγγια, με περίπου 800 φυτά στην καταγραφή του 2013, και ο μεγαλύτερος πληθυσμός της, στο Φαράγγι του Άβακα, είναι από το 2013 μικροαπόθεμα φυτών. Το ίδιο το μονοπάτι του Φαραγγιού του Άβακα παραμένει κλειστό από τις 6 Δεκεμβρίου 2025 με απόφαση του Τμήματος Δασών, λόγω πλημμυρών, ολισθηρού εδάφους και κινδύνου πτώσης βράχων, και δεν έχει οριστεί ημερομηνία επαναλειτουργίας. Τον Μάρτιο του 2026 η Πυροσβεστική Υπηρεσία διέσωσε εκεί 31 πεζοπόρους που είχαν εγκλωβιστεί από την άνοδο της στάθμης του νερού, και στις 14 Οκτωβρίου 2026 η αστυνομία απεγκλώβισε άλλους έξι τουρίστες, γι' αυτό μην περνάτε την αλυσίδα στην είσοδο. Στις 27 Ιανουαρίου 2026 έκλεισαν επίσης μέχρι νεωτέρας οι δασικοί δρόμοι από τον Άβακα προς Αγία Ματρώνα και προς Λιπάτη.

Στη δυτική ακτή, η πράσινη χελώνα και η χελώνα καρέτα φωλιάζουν κυρίως στις παραλίες της Λάρας και της Τοξεύτρας. Περίπου 10 χλμ. αυτής της ακτής και η θάλασσα έως την ισοβαθή των 20 μέτρων κηρύχθηκαν το 1989 προστατευόμενη περιοχή βάσει του περί Αλιείας Νόμου, με φορέα διαχείρισης το Τμήμα Αλιείας και Θαλάσσιων Ερευνών, του οποίου το πρόγραμμα για τις χελώνες, που ξεκίνησε στη Λάρα το 1978, ήταν το πρώτο στη Μεσόγειο· από το 2022 υλοποιείται σε συνεργασία με τη ΜΚΟ MedTRACS. Τον Ιούνιο του 2026, για πρώτη φορά, τοποθετήθηκαν δορυφορικοί πομποί σε δύο θηλυκές χελώνες που φώλιαζαν στον κόλπο της Λάρας. Από την 1η Ιουνίου έως τις 30 Σεπτεμβρίου απαγορεύονται οι ομπρέλες, οι ξαπλώστρες και οι σκηνές, και δεν επιτρέπεται η παραμονή στην παραλία από μία ώρα πριν από τη δύση του ηλίου. Η οδήγηση στις παραλίες και το άναμμα φωτιάς απαγορεύονται όλο τον χρόνο, ενώ από την 1η Μαΐου έως τις 31 Οκτωβρίου τα σκάφη πρέπει να μένουν έξω από την προστατευόμενη θαλάσσια περιοχή.

Ανατολικά του Ακάμα, το Κρατικό Δάσος Πάφου φιλοξενεί το κυπριακό αγρινό, το άγριο πρόβατο του νησιού: σύμφωνα με την Υπηρεσία Θήρας και Πανίδας, σήμερα τα αγρινά ξεπερνούν τα 3.000, ενώ τη δεκαετία του 1930 ήταν μόλις μερικές δεκάδες. Ολόκληρο το δάσος κηρύχθηκε καταφύγιο θηραμάτων το 1939, αφού το 1938 είχε γίνει αυστηρότερος ο νόμος για το κυνήγι. Στις 9 Μαρτίου 2026 το Τμήμα Δασών έκλεισε τους περιφραγμένους χώρους των αγρινών στον Σταυρό της Ψώκας και στα Πλατάνια, ως προληπτικό μέτρο κατά του αφθώδους πυρετού, και δεν βρήκαμε καμία ανακοίνωση ότι έχουν ξανανοίξει, γι' αυτό επικοινωνήστε με το Τμήμα πριν πάτε να δείτε τα αγρινά.

Στην άλλη άκρη του νησιού, το Εθνικό Δασικό Πάρκο Κάβο Γκρέκο, που κηρύχθηκε στις 18 Φεβρουαρίου 1993, καλύπτει 384,9 εκτάρια ανατολικά της Αγίας Νάπας και φιλοξενεί περίπου 400 είδη φυτών, από τα οποία τα 14 είναι ενδημικά. Ο χάρτης πεζοπορίας του Visit Cyprus για το 2026 περιλαμβάνει τέσσερα εύκολα μονοπάτια στην περιοχή, ανάμεσά τους το μονοπάτι της Αφροδίτης, μήκους 2 χλμ., που ξεκινά από τον χώρο στάθμευσης του κέντρου επισκεπτών του πάρκου και περνά από τη βραχώδη αψίδα Καμάρα του Κόρακα, και τη διαδρομή των 4 χλμ. από τις θαλάσσιες σπηλιές έως το εκκλησάκι των Αγίων Αναργύρων. Η είσοδος στο Κέντρο Περιβαλλοντικής Πληροφόρησης και Εκπαίδευσης κοστίζει 2 €, ή 1 € για παιδιά 6 έως 12 ετών, και το κέντρο είναι ανοιχτό από τον Μάιο έως τον Οκτώβριο κάθε μέρα, 10:00 έως 18:30, και τον χειμώνα τις καθημερινές, 10:00 έως 14:30. Τον Μάιο του 2026 το Τμήμα Δασών τοποθέτησε προσωρινή περίφραξη στις θαλάσσιες σπηλιές για να σταματήσουν οι βουτιές από τα βράχια, ενώ από την 1η Νοεμβρίου έως τις 30 Απριλίου απαγορεύεται η είσοδος σκαφών στον πυρήνα της θαλάσσιας προστατευόμενης περιοχής των θαλάσσιων σπηλιών της Αγίας Νάπας, όπου ζουν μεσογειακές φώκιες.

Στις αλυκές ξεχειμωνιάζουν τα φλαμίνγκο. Η Αλυκή Λάρνακας προστατεύεται από το 1997, και σύμφωνα με την Υπηρεσία Θήρας και Πανίδας, σε μια μέση χρονιά ξεχειμωνιάζουν στους κύριους υγροτόπους του νησιού 5.000 έως 10.000 φλαμίνγκο, αν και από το 2013 ο αριθμός τους έχει μειωθεί κατά 14 έως 31%· ένα μονοπάτι μελέτης της φύσης μήκους 4 χλμ. οδηγεί από τη λίμνη έως το υδραγωγείο των Καμάρων. Η Αλυκή Ακρωτηρίου, που είναι μεγαλύτερη, βρίσκεται στην Περιοχή Βρετανικών Βάσεων και από τις 20 Μαρτίου 2003 είναι περιοχή Ramsar, ωστόσο τον Ιανουάριο του 2025 μετρήθηκαν εκεί μόλις 30 φλαμίνγκο, ο χαμηλότερος αριθμός από την έναρξη των καταμετρήσεων το 1992. Η BirdLife Cyprus, που συμμετέχει από το 1983 στη διεθνή καταμέτρηση υδρόβιων πουλιών του Ιανουαρίου, αναφέρει τρία πουλιά που αναπαράγονται στην Κύπρο και πουθενά αλλού: τη Σκαλιφούρτα, τον Τρυπομάζη και το Θουπί.

Σε κάθε κρατικό δάσος ισχύουν μερικοί κανόνες. Το άναμμα φωτιάς απαγορεύεται σε οποιοδήποτε σημείο μέσα σε κρατικό δάσος και σε ακτίνα 2 χλμ. από τα όριά του, εκτός από τα καθορισμένα σημεία στους εκδρομικούς και κατασκηνωτικούς χώρους, και αν δείτε καπνό ή φλόγες, καλέστε τον δωρεάν αριθμό 1407. Τα ποδήλατα και οι μοτοσικλέτες απαγορεύονται σε όλα τα μονοπάτια μελέτης της φύσης, το κόψιμο φυτών, η απόσπαση πετρωμάτων και η παρενόχληση της πανίδας αντίκεινται στη δασική νομοθεσία, και για κατασκήνωση χρειάζεται άδεια από το Τμήμα Δασών. Για πτήσεις με drone στις περιορισμένες ζώνες απαιτείται έγκριση, και η Αλυκή Λάρνακας βρίσκεται μέσα σε μία από τις ζώνες του αεροδρομίου. Αν σκέφτεστε να μετακομίσετε στην Κύπρο, η βοήθειά μας στη μετεγκατάσταση καλύπτει την πρακτική πλευρά.