Δύο μικρά εξειδικευμένα μουσεία της Κύπρου βρίσκονται σε διαφορετικές πόλεις, σε οδική απόσταση περίπου 85 χλμ. το ένα από το άλλο. Το ένα δείχνει πώς παρασκευάζονταν τα φάρμακα στο νησί και στεγάζεται στο συγκρότημα του παλιού Χαρουπόμυλου, πίσω από το Κάστρο Λεμεσού· το άλλο είναι ένα μουσείο παραμυθιών για οικογένειες που ανοίγει τα Σάββατα, κοντά στην Πύλη Πάφου, στην παλιά Λευκωσία. Το καθένα χωράει άνετα σε μια μέρα που ίσως θα περνούσατε ούτως ή άλλως στην αντίστοιχη παλιά πόλη: το πρώτο είναι δίπλα στο κάστρο, το δεύτερο λίγα λεπτά με τα πόδια από την οδό Λήδρας.

Το Μουσείο Βιομηχανικής Φαρμακευτικής Τάκη Παττίχη στη Λεμεσό

Το μουσείο εγκαινιάστηκε στις 29 Απριλίου 2022 από τον τότε Πρόεδρο της Δημοκρατίας Νίκο Αναστασιάδη και αποτελεί πολιτιστική προσφορά του Ιδρύματος Χαράλαμπου & Έλενας Παττίχη, το οποίο σύστησε η οικογένεια το 2020. Φέρει το όνομα του Τάκη Παττίχη (1927 έως 2016), ο οποίος γεννήθηκε στην Κάτω Δρυ, σπούδασε χημικός μηχανικός στη Σκωτία και επέστρεψε στην Κύπρο το 1960 για να στήσει μια μονάδα παραγωγής διοξειδίου του άνθρακα. Η εταιρεία του πέρασε στη συνέχεια στα αεροζόλ και στα καλλυντικά και, τη δεκαετία του 1970, στα φάρμακα ανθρώπινης χρήσης, ενώ το 1980 ο ίδιος ίδρυσε τη Remedica για να τα παράγει· σύμφωνα με την εταιρεία, σήμερα εξάγει σε περισσότερες από 140 χώρες. Όπως αναφέρει το μουσείο, ο Παττίχης συχνά μνημονεύεται ως ο «πατέρας» της φαρμακοβιομηχανίας του νησιού, ενώ το Visit Cyprus χαρακτηρίζει το μουσείο ως το μοναδικό του είδους του στην Κύπρο «και πιθανότατα σε ολόκληρο τον κόσμο».

Τα περισσότερα εκθέματα προέρχονται από τα δικά του εργοστάσια και καλύπτουν την περίοδο από τη δεκαετία του 1960 ως τα τέλη της δεκαετίας του 2010. Στα μηχανήματα παραγωγής περιλαμβάνονται ένας αναμικτήρας κρεμών Giusty του 1967, που σχεδιάστηκε με τη συμβολή του ίδιου του Παττίχη, μια μηχανή πλήρωσης καψακίων Zanasi του 1983, ένας κάδος επικάλυψης Gallo του 1980, που χρησιμοποιούνταν τόσο για σακχαρική επικάλυψη όσο και για επικάλυψη με υμένιο, κοκκοποιητές και μια πρέσα δισκίων μονού εμβόλου, καθώς και, από το 2024, μια ημιαυτόματη γραμμή παραγωγής υπόθετων. Στο τμήμα του εργαστηρίου θα δείτε ένα μικροσκόπιο Olympus του 1960, έναν αέριο χρωματογράφο Pye Unicam του 1970 και ό,τι έχει απομείνει από ένα σύστημα HPLC της Knauer του 1985, το οποίο πιστεύεται ότι ήταν το πρώτο αυτού του τύπου που έφτασε στην Κύπρο. Οι ζυγοί ξεκινούν από έναν ζυγό δύο δίσκων του 1900 και φτάνουν ως μια ηλεκτρονική ζυγαριά του 1990, ενώ ανάμεσα στα βιβλία υπάρχει το Journal of the Chemical Society από το 1895. Τα κύρια εκθέματα έχουν επεξηγήσεις στα ελληνικά και στα αγγλικά, με κωδικούς QR που ανοίγουν μια σελίδα για το καθένα.

Το μουσείο βρίσκεται στον πεζόδρομο της οδού Βασιλίσσης, ακριβώς πίσω από το κάστρο, περίπου τρία λεπτά με τα πόδια από την είσοδο του κάστρου αν κάνετε τον γύρο, και στα διπλανά κτίρια του Χαρουπόμυλου υπάρχουν καφετέριες και δημόσιες τουαλέτες. Είναι ανοιχτό από Τρίτη έως Σάββατο, 09:30 έως 18:00, και την Κυριακή από τις 09:30 (στην ιστοσελίδα του, η ώρα κλεισίματος της Κυριακής αναγράφεται 17:30 στις περισσότερες σελίδες και 18:00 σε μία). Είναι κλειστό τις Δευτέρες και τις αργίες, άρα και την Τετάρτη 28 Οκτωβρίου, και η είσοδος είναι δωρεάν. Στον εκθεσιακό χώρο δεν υπάρχουν σκαλοπάτια, οπότε είναι κατάλληλος για καροτσάκια και αναπηρικά αμαξίδια, ενώ τα παιδιά κάτω των 12 ετών θα πρέπει να συνοδεύονται από ενήλικα. Το μουσείο οργανώνει εκπαιδευτικές ξεναγήσεις για σχολεία και πανεπιστήμια· για πληροφορίες, γράψτε στο [email protected]. Τα λεωφορεία 30, 32, 33 και 64 της EMEL σταματούν στη στάση Αγίας Θέκλης (Παλιό Λιμάνι), σε μικρή απόσταση με τα πόδια, ενώ το χάρτινο απλό εισιτήριο αυξάνεται από 2,00 € σε 2,50 € στις 5 Νοεμβρίου 2026.

Ακριβώς δίπλα, το Κάστρο Λεμεσού στεγάζει το Κυπριακό Μεσαιωνικό Μουσείο, που είναι ανοιχτό από Δευτέρα έως Παρασκευή, 09:00 έως 17:00, και τα Σαββατοκύριακα, 10:00 έως 17:00, με εισιτήριο 4,50 €. Δεν είναι προσβάσιμο σε αναπηρικά αμαξίδια, κλείνει επίσης στις 28 Οκτωβρίου και, σύμφωνα με την Cyprus Mail, φιλοξενεί έως το τέλος του 2026 μια δικοινοτική εγκατάσταση πλεγμένη με βελονάκι, την «A Thousand Hands, A Thousand Stories: Common Ground».

Το Μουσείο Παραμυθιού στη Λευκωσία

Το Μουσείο Παραμυθιού άνοιξε στις 23 Φεβρουαρίου 2017. Ιδρυτές του είναι η Βίκυ Μπαλωμένου, διευθύντρια του Συστημικού Ινστιτούτου Οικογένειας Κύπρου, και ο σύζυγός της, Φώτης Κακογιάννης· λειτουργεί ως μη κερδοσκοπικός οργανισμός. Στεγάζεται σε ένα διατηρητέο παλιό κτίριο στην οδό Γρανικού 32-34, στην περιοχή της Πύλης Πάφου, μέσα στα τείχη, και στόχος του είναι να διασώσει παραμύθια, θρύλους, μύθους και παραδόσεις από την Κύπρο και την Ελλάδα, δείχνοντας παράλληλα πώς οι ιστορίες ταξιδεύουν από πολιτισμό σε πολιτισμό. Το 2018, το μουσείο και δύο συνεργάτες του πέτυχαν την εγγραφή των λαϊκών παραμυθιών της Κύπρου στον Εθνικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, τον οποίο τηρεί η Κυπριακή Εθνική Επιτροπή UNESCO.

Στο εσωτερικό, όλα είναι στημένα γύρω από την ιδέα μιας μαγικής βιβλιοθήκης: βιβλία τριών μέτρων που κρύβουν πόρτες, μικροσκοπικές πορτούλες και ντουλαπάκια που ανοίγουν οι ίδιοι οι επισκέπτες, βιβλία που πετούν και κρυφά περάσματα που οδηγούν σε αίθουσες όπου η Αλίκη σας περιμένει σε ένα τραπέζι με τσάι για να σας βοηθήσει να φτιάξετε τη δική σας ιστορία και μια μάγισσα σάς προσφέρει τα μαγικά της πινέλα. Υπάρχουν σπάνια βιβλία και έργα τέχνης εμπνευσμένα από τα παραμύθια, και όλες οι πληροφορίες δίνονται στα ελληνικά και στα αγγλικά. Το μουσείο διοργανώνει επίσης αφηγήσεις παραμυθιών, θεματικές εκθέσεις και εκπαιδευτικά προγράμματα για οικογένειες και σχολεία.

Για το κοινό είναι ανοιχτό μόνο τα Σάββατα, από τις 10:00 έως τις 14:00, με είσοδο 5 € και χωρίς να χρειάζεται κράτηση, ενώ τις αργίες είναι κλειστό. Τα Σάββατα, οι οικογένειες με παιδιά από τεσσάρων ετών και πάνω παίρνουν δωρεάν ένα καλάθι για διαδρομή αυτοξενάγησης, στα ελληνικά ή στα αγγλικά. Οι ξεναγήσεις για ομάδες κοστίζουν 10 € το άτομο, με κράτηση στο +357 22 376522, οι σχολικές επισκέψεις γίνονται τις καθημερινές στις 09:00 και στις 11:00 για έως 25 παιδιά, και τα πάρτι γενεθλίων για έως 13 παιδιά κοστίζουν 250 €. Η ιστοσελίδα του μουσείου δεν έχει ενημερωθεί από τις αρχές του 2024, γι' αυτό τηλεφωνήστε πριν πάτε. Μπαίνοντας από την Πύλη Πάφου, θα φτάσετε σε τρία με τέσσερα λεπτά με τα πόδια, ενώ από την Πλατεία Ελευθερίας χρειάζεστε περίπου επτά λεπτά· ο δημοτικός χώρος στάθμευσης Τρίπολης, με 352 θέσεις, απέχει περίπου έξι λεπτά με τα πόδια.

Τα δύο μαζί γεμίζουν ωραία ένα Σάββατο: το Μουσείο Παραμυθιού κλείνει στις 14:00, ενώ το μουσείο φαρμακευτικής μένει ανοιχτό ως τις 18:00, περίπου μία ώρα και ένα τέταρτο μακριά μέσω του αυτοκινητόδρομου Α1. Αν σκέφτεστε μετακόμιση και όχι απλώς ένα Σαββατοκύριακο, η βοήθεια μετεγκατάστασης που προσφέρουμε μπορεί να αναλάβει για εσάς τη γραφειοκρατία.