Τα Βαρώσια (στα τουρκικά Kapalı Maraş) είναι η νότια παραλιακή συνοικία της Αμμοχώστου, στα κατεχόμενα· για να τα επισκεφθείτε πρέπει να περάσετε από ένα από τα επίσημα σημεία διέλευσης με διαβατήριο ή ταυτότητα. Οι κάτοικοί τους έφυγαν όταν άρχισε η δεύτερη τουρκική επίθεση, στις 14 Αυγούστου 1974, τα τουρκικά άρματα μάχης έφτασαν στην παλιά πόλη της Αμμοχώστου το βράδυ της 15ης Αυγούστου, σύμφωνα με τις εκθέσεις του ΟΗΕ για την κατάσταση, και αφού η πόλη λεηλατήθηκε, τα τουρκικά στρατεύματα την απέκλεισαν. Ο Δήμος Αμμοχώστου υπολογίζει την περίκλειστη περιοχή σε 6,4 τ.χλμ. και τον πληθυσμό της το 1974 σε περίπου 15.000, βάσει ανεπίσημης εκτίμησης.
Πριν από το 1974 η περίκλειστη συνοικία ήταν η πιο ανεπτυγμένη τουριστική περιοχή της Κύπρου και συγκέντρωνε τις περισσότερες ξενοδοχειακές κλίνες της Αμμοχώστου: σύμφωνα με τον δήμο, το 1973 η πόλη είχε 33 ξενοδοχεία με 4.859 κλίνες, το 45% όλων των ξενοδοχειακών κλινών του νησιού, και απορροφούσε το 53,5% των διανυκτερεύσεων ξένων τουριστών στην Κύπρο. Ανάμεσα στα παραθαλάσσια ξενοδοχεία της λεωφόρου Τζων Φ. Κέννεντυ ήταν και το King George, που ο δήμος χαρακτηρίζει σήμερα πλήρες ερείπιο· το BBC ανέφερε το 2014 ότι το ξενοδοχείο Argo, στην ίδια λεωφόρο, λεγόταν πως ήταν το αγαπημένο της Ελίζαμπεθ Τέιλορ.
Το καθεστώς των Βαρωσίων καθορίζεται από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Το ψήφισμα 550 (1984) χαρακτηρίζει απαράδεκτες τις απόπειρες εποικισμού οποιουδήποτε τμήματος των Βαρωσίων από άλλους πέραν των κατοίκων τους και ζητεί τη μεταφορά της περιοχής στη διοίκηση του ΟΗΕ, ενώ το ψήφισμα 789 (1992) ζητεί να επεκταθεί η περιοχή που ελέγχει ο ΟΗΕ ώστε να περιλάβει τα Βαρώσια. Στις 8 Οκτωβρίου 2020 η τουρκοκυπριακή πλευρά άνοιξε στους επισκέπτες ένα τμήμα της παραλίας και δύο λεωφόρους, τη Δημοκρατίας και την Τζων Φ. Κέννεντυ, και στις 20 Ιουλίου 2021 ανακοίνωσε την άρση του στρατιωτικού καθεστώτος από περίπου το 3,5% της περιοχής. Το Συμβούλιο Ασφαλείας καταδίκασε την ανακοίνωση αυτή στις 23 Ιουλίου 2021 και ζήτησε την ανάκληση όλων των βημάτων που έγιναν από τον Οκτώβριο του 2020· το Εθνικό Συμβούλιο της Κυπριακής Δημοκρατίας χαρακτήρισε την αλλαγή σαφή παραβίαση των ψηφισμάτων αυτών, η ΕΕ την έχει καταδικάσει και ο ΟΗΕ θεωρεί την Τουρκία υπεύθυνη για την κατάσταση στα Βαρώσια.
Μπορείτε να δείτε τα Βαρώσια χωρίς να περάσετε απέναντι. Το Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Αμμοχώστου στη Δερύνεια (Ευαγόρου 35), γνωστό μέχρι το 2010 ως Πολιτιστικό Κέντρο Κατεχόμενης Αμμοχώστου, σε απόσταση λίγων εκατοντάδων μέτρων από το σημείο διέλευσης της Δερύνειας, διαθέτει παρατηρητήριο με κιάλια που βλέπει απέναντι στην περίκλειστη πόλη, φωτογραφικές εκθέσεις, προβολές ταινιών για την κατεχόμενη Αμμόχωστο, μια μικρή βιβλιοθήκη, καφετέρια και πρόσβαση για αναπηρικά αμαξίδια. Η είσοδος είναι δωρεάν. Το καλοκαίρι λειτουργεί Δευτέρα έως Παρασκευή 07:30 με 17:00 και Σάββατο 07:30 με 15:00, και τον χειμώνα Δευτέρα έως Σάββατο 07:30 με 15:00. Τηλεφωνήστε στο +357 23 740860 για να το επιβεβαιώσετε.
Αν επιλέξετε να περάσετε απέναντι, το πλησιέστερο σημείο διέλευσης είναι αυτό της Δερύνειας, που άνοιξε στις 12 Νοεμβρίου 2018. Οι πολίτες της ΕΕ και των χωρών Σένγκεν μπορούν να δείξουν την εθνική τους ταυτότητα· όλοι οι υπόλοιποι χρειάζονται διαβατήριο. Τα αυτοκίνητα που νοικιάζετε στην Κυπριακή Δημοκρατία συχνά δεν έχουν ασφαλιστική κάλυψη στα κατεχόμενα, και οι ταξιδιωτικές οδηγίες του Ηνωμένου Βασιλείου προειδοποιούν ότι δεν θα σας αφήσουν να περάσετε από σημείο διέλευσης χωρίς τα σωστά ασφαλιστικά έγγραφα, γι' αυτό ρωτήστε πρώτα την εταιρεία ενοικίασης. Από το σημείο διέλευσης μέχρι την πύλη επισκεπτών των Βαρωσίων, στην οδό Ήρας δίπλα στο στάδιο Dr Fazıl Küçük, είναι περίπου 7 χλμ. οδικώς, γύρω στα 10 λεπτά με το αυτοκίνητο.
Μόνο ένα μικρό μέρος των Βαρωσίων είναι ανοιχτό: σηματοδοτημένοι δρόμοι, κυρίως η λεωφόρος Δημοκρατίας και η λεωφόρος Τζων Φ. Κέννεντυ, και δύο τμήματα της παραλίας. Η είσοδος σε όλα τα κτίρια απαγορεύεται, πολλά έχουν πινακίδες που προειδοποιούν ότι μπορεί να καταρρεύσουν, και η υπόλοιπη συνοικία είναι κλειστή. Οι κανόνες που αναρτήθηκαν όταν άνοιξε η περιοχή ζητούν από τους επισκέπτες να μένουν στους δρόμους και στους σηματοδοτημένους χώρους, να μην μπαίνουν στη βλάστηση, να μην παίρνουν τίποτα μαζί τους και να μην πετούν drones· οι φωτογραφίες επιτρέπονται από τους ανοιχτούς χώρους. Δίπλα στην πύλη υπάρχουν κιόσκια, τουαλέτες, ενοικίαση ποδηλάτων και σκούτερ και περιηγήσεις με buggy, ενώ το καλοκαίρι του 2026 τα δύο σημεία της παραλίας είχαν 150 και 300 ξαπλώστρες (150 TL το σετ) και μίνι λεωφορείο κάθε ώρα. Ο τουρκοκυπριακός δήμος έδωσε ως ώρες εισόδου για το καλοκαίρι του 2026 08:00 με 19:30· τους χειμώνες το ωράριο ήταν συντομότερο, γι' αυτό ελέγξτε πριν πάτε.
Μέσα στα Βαρώσια γίνονται και οργανωμένες περιηγήσεις. Το The Original Red Bus περνά περίπου 2 ώρες και 30 λεπτά στα Βαρώσια τις Τρίτες, τις Παρασκευές και τις Κυριακές, με τιμή 35 EUR για ενήλικες και 15 EUR για παιδιά 3 έως 11 ετών, και δέχεται μόνο κατόχους διαβατηρίου ή ταυτότητας από τις 27 χώρες της ΕΕ, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νορβηγία, την Ελβετία και την Ισλανδία. Άλλοι διοργανωτές πουλούν ημερήσιες εκδρομές που συνδυάζουν τα Βαρώσια με την περιτειχισμένη παλιά πόλη της Αμμοχώστου, τις οποίες παρουσιάζει ο οδηγός μας για ημερήσιες εκδρομές στην Αμμόχωστο.
Το αν θα περάσετε απέναντι είναι προσωπική επιλογή· πολλοί επισκέπτες αρκούνται στο παρατηρητήριο της Δερύνειας. Η κατάσταση μπορεί επίσης να αλλάξει: τον Ιανουάριο του 2026 το Συμβούλιο Ασφαλείας προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε περαιτέρω μονομερής ενέργεια σχετικά με τα Βαρώσια μπορεί να προκαλέσει αντίδραση από το ίδιο, και ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης δήλωσε στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στις 23 Σεπτεμβρίου 2026 ότι τα Βαρώσια παραμένουν περίκλειστα. Στα κατεχόμενα το νόμισμα είναι η τουρκική λίρα, και η περιαγωγή με κάρτα SIM της Κυπριακής Δημοκρατίας μπορεί να μη λειτουργεί εκεί, γι' αυτό ρωτήστε τον πάροχό σας πριν βασιστείτε στο κινητό σας.
Σκέφτεστε να μετακομίσετε στην ανατολική ακτή, γύρω από το Παραλίμνι, τον Πρωταρά ή την Αγία Νάπα; Η βοήθεια μετεγκατάστασης που προσφέρουμε αναλαμβάνει την άδεια παραμονής, την εγγραφή στο ΓεΣΥ και την υπόλοιπη γραφειοκρατία.
